[ 1031 ] باب [ چهاردهم ] : در بيمارى يرقان و در امراض طحال از آنكه يرقان ، هم از علل جگر است و مراره و هم از بيمارى طحال ، ذكر او بعد از امراض مختصهء جگر و پيش از بيان بيمارى مخصوصه طحال ، انسب نمود . اين باب ، مشتمل است بر دو فصل . [ 1032 ] فصل اوّل : در يرقان « 1 » وى ، آن است كه رنگ بدن تغير فاحش پذيرد به زردى يا به سياهى به حسب لون خلط فاعل . و بايد دانست كه مادهء يرقان ، در اكثر به غير عفونت مىباشد از آن است كه تب غب يا ربع از لوازم اين نيست . و يرقان زرد ، بيشتر از جگر و مراره بود . و سياه ، اكثر از سپرز افتد . و اين هر دو را به دو قسم بيان كنم : [ 1033 ] قسم اوّل : در يرقان اصفر « 2 » اين ، چند نوع است : [ 1034 ] يكى : [ يرقان بحرانى ] ؛ [ يعنى ] آنكه بر سبيل بحران دفع كند طبيعت مرهء صفرا را به ظاهر بدن . و علامت وى ، تقدم حميات صفراويه است و جز آنكه لازمهء بحران است چون غثيان و تلخى دهان و قبض شكم و يافتن در احشا الم و حدوث يرقان در روز بحران . فايده : يرقان كه پيش از روز هفتم افتد بر سبيل بحران ، ردى است . علاج : يارى دهند طبيعت را بر دفع ماده به ظاهر . و آن ، چنان باشد كه بيمار در آب

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Isterus ; jaundice . ( 2 ) . قاموس القانون : Yellow jayndice .